วุฒิปลอม โดยทั่วไปหมายถึงเอกสารที่ถูกจัดทำ แก้ไข หรือดัดแปลงเพื่อทำให้ผู้อื่นเข้าใจว่าเจ้าของเอกสารได้สำเร็จการศึกษาหรือได้รับคุณวุฒิจากสถานศึกษา ทั้งที่ข้อเท็จจริงไม่เป็นเช่นนั้น
ตัวอย่างอาจครอบคลุมตั้งแต่เอกสารที่ทำขึ้นใหม่โดยไม่ได้ออกจากสถานศึกษา ไปจนถึงการนำเอกสารจริงมาแก้ไขข้อมูลสำคัญ เช่น ชื่อผู้เรียน สาขาวิชา ระดับการศึกษา ผลการเรียน หรือข้อมูลอื่น เพื่อให้แตกต่างจากข้อมูลจริงที่สถานศึกษาเก็บไว้
ประเด็นสำคัญคือ วุฒิการศึกษาไม่ใช่เพียงกระดาษที่ใช้สมัครงาน แต่เป็นหลักฐานที่เชื่อมโยงกับข้อมูลการศึกษาของผู้เรียนในสถานศึกษาหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ดังนั้น การมีเอกสารที่ดูคล้ายของจริงไม่ได้หมายความว่าเอกสารนั้นจะกลายเป็นวุฒิการศึกษาที่ถูกต้อง
หากต้องการเข้าใจพื้นฐานก่อน สามารถอ่าน วุฒิการศึกษาคืออะไร? มีกี่ระดับ ใช้ทำอะไรได้บ้าง
วุฒิปลอมคืออะไร?
ในความหมายทั่วไป วุฒิปลอมคือเอกสารที่ทำให้บุคคลอื่นหลงเชื่อว่าผู้ถือเอกสารมีคุณวุฒิการศึกษาที่ตนเองไม่ได้รับจริง
อาจพบได้หลายลักษณะ เช่น
- ทำประกาศนียบัตรหรือปริญญาบัตรขึ้นใหม่โดยไม่ได้ออกจากสถานศึกษานั้น
- แก้ไขชื่อในเอกสารของบุคคลอื่น
- เปลี่ยนระดับการศึกษา
- เปลี่ยนสาขาวิชา
- แก้ไขปีที่สำเร็จการศึกษา
- แก้ผลการเรียนหรือข้อมูลใน Transcript
- ใช้ตราประทับหรือลายมือชื่อที่ไม่ได้ออกโดยผู้มีอำนาจ
- นำเอกสารของบุคคลอื่นมาแสดงว่าเป็นของตนเอง
สำนักงานกิจการยุติธรรมอธิบายเกี่ยวกับการปลอมเอกสารว่า การทำปลอมอาจรวมถึงการทำเอกสารขึ้นทั้งหมดหรือบางส่วน การเติม ตัดทอน หรือแก้ไขเอกสารจริง รวมถึงการใช้ตราหรือลายมือชื่อปลอม โดยมีลักษณะที่ทำให้ผู้อื่นหลงเชื่อว่าเป็นเอกสารแท้
ดังนั้นคำว่า “ปลอม” ไม่ได้หมายถึงการพิมพ์เอกสารใหม่ทั้งใบเพียงอย่างเดียว
แก้ไขเอกสารจริง ถือว่าปลอมได้ไหม?
มีความเสี่ยงได้
หลายคนอาจเข้าใจว่า ถ้าเอกสารต้นฉบับเป็นของจริงแล้วนำมาแก้ข้อมูลเพียงบางส่วนจะไม่ถือว่าเป็นเอกสารปลอม
แต่หลักกฎหมายเรื่องการปลอมเอกสารไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะการสร้างเอกสารขึ้นใหม่ทั้งฉบับเท่านั้น การเติม ตัดทอน หรือแก้ไขข้อความในเอกสารจริงเพื่อทำให้ผู้อื่นเข้าใจผิดว่าเป็นเอกสารแท้ตามข้อมูลที่แก้ไข อาจเข้าข่ายความผิดเกี่ยวกับเอกสารได้
ดังนั้น หากชื่อ นามสกุล หรือข้อมูลในเอกสารการศึกษามีปัญหา ไม่ควรแก้ไฟล์หรือแก้เอกสารด้วยตนเอง
ควรติดต่อสถานศึกษาที่ออกเอกสารให้ดำเนินการอย่างถูกต้อง
วุฒิปลอมกับวุฒิที่หายแล้วทำใหม่ ต่างกันอย่างไร?
แตกต่างกันอย่างมาก
วุฒิปลอม
เป็นเอกสารที่ไม่ได้ออกหรือรับรองอย่างถูกต้องจากหน่วยงานที่มีอำนาจ หรือมีการเปลี่ยนแปลงข้อมูลเพื่อให้ไม่ตรงกับข้อเท็จจริง
การขอเอกสารใหม่หรือใบแทน
คือกรณีที่บุคคล สำเร็จการศึกษาจริง แต่เอกสารเดิมสูญหาย ชำรุด หรือจำเป็นต้องขอหลักฐานฉบับใหม่จากหน่วยงานที่เก็บข้อมูลการศึกษา
การขอเอกสารใหม่ผ่านสถานศึกษาหรือหน่วยงานที่รับผิดชอบเป็นคนละเรื่องกับการทำเอกสารขึ้นเอง
หากวุฒิหาย ควรอ่าน วุฒิการศึกษาหายทำอย่างไร? ขอใหม่ได้ไหม และ ขอใบแทนวุฒิการศึกษาต้องทำอย่างไร
วุฒิปลอมใช้สมัครงานได้ไหม?
ไม่ควรนำไปใช้
การที่เว็บไซต์หรือบุคคลใดอ้างว่าเอกสารสามารถ “ใช้สมัครงานได้” ไม่ได้ทำให้เอกสารนั้นกลายเป็นวุฒิการศึกษาที่ถูกต้อง
นายจ้างและหน่วยงานต่าง ๆ สามารถกำหนดกระบวนการตรวจสอบเอกสารและคุณวุฒิของผู้สมัครได้
ในภาครัฐ สำนักงาน ก.พ. มีระบบรับรองคุณวุฒิ และมีแนวทางให้ส่วนราชการตรวจสอบคุณวุฒิของบุคคลที่จะบรรจุเข้ารับราชการว่าตรงกับคุณสมบัติเฉพาะสำหรับตำแหน่งหรือไม่
ดังนั้น แม้เอกสารจะดูเหมือนจริงด้วยสายตา ก็ไม่ได้หมายความว่าข้อมูลเบื้องหลังจะตรวจสอบแล้วตรงกับสถานศึกษา
บริษัทตรวจสอบวุฒิได้ไหม?
องค์กรสามารถมีกระบวนการตรวจสอบคุณสมบัติของผู้สมัครตามความเหมาะสมและตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
รูปแบบที่พบอาจแตกต่างกัน เช่น
- ตรวจชื่อสถานศึกษา
- ตรวจระดับคุณวุฒิ
- ตรวจสาขาวิชา
- ตรวจข้อมูลในเอกสาร
- ขอเอกสารเพิ่มเติม
- ขอ Transcript
- ตรวจสอบกับข้อมูลหรือช่องทางที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเปิดให้ตรวจสอบ
- ติดต่อสถานศึกษาตามกระบวนการที่เหมาะสม
สำหรับการเข้ารับราชการ สำนักงาน ก.พ. มีแนวทางการตรวจสอบคุณวุฒิของบุคคลกับคุณสมบัติเฉพาะสำหรับตำแหน่งอย่างเป็นทางการ
อ่านเพิ่มเติมได้ที่ บริษัทตรวจสอบวุฒิการศึกษาพนักงานอย่างไร
วุฒิปลอมมีความเสี่ยงอะไรบ้าง?
ความเสี่ยงไม่ได้มีเพียงเรื่อง “สมัครงานไม่ผ่าน” แต่สามารถกระทบหลายด้าน
1. เสี่ยงเรื่องกฎหมาย
การทำเอกสารปลอมและการนำเอกสารปลอมไปใช้อาจเกี่ยวข้องกับความผิดตามประมวลกฎหมายอาญาเรื่องการปลอมและใช้เอกสารปลอม
สำนักงานกิจการยุติธรรมอธิบายว่า การปลอมเอกสารทั่วไปตามมาตรา 264 มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
หากเป็นเอกสารที่เข้าประเภทอื่น เช่น เอกสารราชการหรือเอกสารสิทธิ โทษอาจแตกต่างและสูงขึ้น
ส่วนการใช้หรืออ้างเอกสารปลอมก็มีบทบัญญัติความผิดโดยเฉพาะ
ดังนั้น ไม่ควรสรุปโทษจากคำว่า “วุฒิปลอม” เพียงอย่างเดียว เพราะข้อหาที่ใช้จริงขึ้นอยู่กับชนิดของเอกสาร วิธีการกระทำ เจตนา และข้อเท็จจริงของแต่ละคดี
2. เสี่ยงถูกยกเลิกการรับเข้าทำงาน
หากนายจ้างกำหนดวุฒิเป็นคุณสมบัติของตำแหน่ง และภายหลังตรวจพบว่าหลักฐานที่นำมายื่นไม่ตรงกับข้อเท็จจริง อาจกระทบสถานะการสมัครหรือการจ้างงานได้
ผลที่เกิดขึ้นต้องพิจารณาตาม
- กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- สัญญาจ้าง
- ระเบียบองค์กร
- ข้อบังคับการทำงาน
- ข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
จึงไม่ควรคิดว่า “ถ้าได้งานแล้วก็จบ”
3. เสี่ยงถูกดำเนินการทางวินัย
กรณีเป็นบุคลากรภาครัฐ อาจมีประเด็นทางวินัยเพิ่มเติม
มีกรณีเผยแพร่โดยคณะกรรมการพิทักษ์ระบบคุณธรรมของสำนักงาน ก.พ. ซึ่งเจ้าหน้าที่นำสำเนาปริญญาบัตรไปยื่นขอเพิ่มวุฒิ แต่เมื่อตรวจสอบกับมหาวิทยาลัยพบว่าเอกสารดังกล่าวเป็นเอกสารปลอม จึงเกิดทั้งการดำเนินคดีและกระบวนการทางวินัย
จึงเห็นได้ว่าความเสี่ยงของการใช้วุฒิปลอมไม่ได้จบเพียงขั้นตอนสมัครงาน
4. เสียประวัติและความน่าเชื่อถือ
แม้ไม่นับเรื่องคดี การยื่นข้อมูลการศึกษาที่ไม่ตรงความจริงอาจทำลายความน่าเชื่อถือกับ
- นายจ้าง
- สถาบันการศึกษา
- หน่วยงานราชการ
- ลูกค้า
- คู่ค้า
- องค์กรวิชาชีพ
โดยเฉพาะงานที่ต้องอาศัยความไว้วางใจหรือมีการตรวจสอบประวัติ
5. เสียเงินให้ผู้หลอกลวง
กระทรวงศึกษาธิการเคยออกคำเตือนเกี่ยวกับผู้ที่โฆษณารับทำวุฒิการศึกษาปลอมผ่านเว็บไซต์ และแนะนำประชาชนไม่ให้หลงเชื่อ
ดังนั้น คนที่จ่ายเงินให้บริการประเภทนี้อาจไม่ได้เพียงรับเอกสารที่ใช้ไม่ได้ แต่ยังมีความเสี่ยงถูกหลอกเอาเงินหรือข้อมูลส่วนบุคคลอีกด้วย
6. ข้อมูลส่วนตัวอาจถูกนำไปใช้ต่อ
บริการที่อ้างว่ารับทำเอกสารอาจขอข้อมูล เช่น
- ชื่อ-นามสกุล
- เลขบัตรประชาชน
- วันเกิด
- ที่อยู่
- รูปถ่าย
- สำเนาบัตรประชาชน
- ประวัติการศึกษา
การส่งข้อมูลสำคัญให้บุคคลที่ไม่รู้จักจึงมีความเสี่ยงเพิ่มเติมด้านข้อมูลส่วนบุคคลและการนำข้อมูลไปใช้ในวัตถุประสงค์อื่น
7. อาจเสียโอกาสเรียนต่อในอนาคต
สถานศึกษาที่รับสมัครอาจกำหนดให้ผู้สมัครแสดงหลักฐานการสำเร็จการศึกษาและ Transcript
หากข้อมูลไม่ตรงกับสถานศึกษาต้นทาง อาจมีผลต่อการรับสมัครหรือสถานะของผู้สมัครตามระเบียบของสถาบัน
วุฒิปลอมกับ Transcript ปลอมต่างกันไหม?
ต่างกันในประเภทของเอกสาร แต่ความเสี่ยงคล้ายกัน
วุฒิหรือประกาศนียบัตร มีหน้าที่หลักในการแสดงหรือรับรองการสำเร็จการศึกษา
ส่วน Transcript เป็นเอกสารที่แสดงรายละเอียดผลการเรียน เช่น รายวิชา เกรด หน่วยกิต และข้อมูลทางการศึกษา
การแก้ไขข้อมูลใน Transcript เพื่อให้ไม่ตรงกับผลการเรียนจริงจึงไม่ได้กลายเป็น Transcript ใหม่ที่ถูกต้อง
หากต้องการเข้าใจเอกสารนี้ อ่าน Transcript คืออะไร? ใช้ทำอะไร
ใช้วุฒิของคนอื่นสมัครงานได้ไหม?
ไม่ควรทำ
ถึงแม้เอกสารของบุคคลนั้นจะเป็นของจริง แต่หากนำมาแสดงหรือดัดแปลงเพื่อทำให้ผู้รับเอกสารเข้าใจว่าเป็นคุณวุฒิของตนเอง ก็เป็นการนำเสนอข้อมูลที่ไม่ตรงกับข้อเท็จจริงและอาจมีประเด็นทางกฎหมายตามลักษณะการกระทำ
หากต้องสมัครงาน ควรใช้เอกสารการศึกษาของตนเองเท่านั้น
วุฒิจริงแต่แก้เกรดใน Transcript ได้ไหม?
ไม่ควรแก้ไข
หากสถานศึกษาออกผลการเรียนผิด ควรติดต่อฝ่ายทะเบียนให้ตรวจสอบและออกเอกสารที่ถูกต้อง
การเปิดไฟล์ PDF หรือรูปภาพแล้วแก้เกรดเองไม่ได้ทำให้ข้อมูลการศึกษาต้นทางเปลี่ยนแปลง
และหากนำเอกสารที่แก้ไขไปทำให้บุคคลอื่นเข้าใจว่าเป็นเอกสารจริง อาจก่อให้เกิดความเสี่ยงทางกฎหมายได้
ถ้าเรียนไม่จบควรทำอย่างไรแทนการใช้วุฒิปลอม?
มีทางเลือกที่ปลอดภัยกว่า
กลับไปศึกษาต่อ
สอบถามสถานศึกษาเดิมว่าสามารถกลับเข้าเรียน โอนผลการเรียน หรือดำเนินการอย่างไรได้บ้าง
เลือกเส้นทางการศึกษาอื่น
ขึ้นอยู่กับระดับที่จบล่าสุด เช่น
- สายสามัญ
- สายอาชีพ
- การศึกษานอกระบบหรือรูปแบบอื่นที่รัฐรับรอง
- หลักสูตรวิชาชีพ
- หลักสูตรสำหรับผู้ใหญ่
หากยังไม่มีวุฒิ ม.6 อ่าน ไม่มีวุฒิ ม.6 เรียนต่ออะไรได้บ้าง
สมัครงานที่รับวุฒิที่มีจริง
ตลาดแรงงานมีตำแหน่งที่กำหนดคุณวุฒิแตกต่างกัน
แทนที่จะใช้วุฒิที่ไม่มีจริง ควรค้นหางานที่รับคุณวุฒิปัจจุบัน แล้วพัฒนาประสบการณ์หรือเรียนต่อเพิ่มเติมภายหลัง
พัฒนาทักษะและ Portfolio
บางงานให้ความสำคัญกับทักษะและผลงาน เช่น
- Graphic Design
- Video Editing
- Content
- Digital Marketing
- Programming
- งานขาย
- งานบริการ
แต่ต้องตรวจสอบก่อนว่าอาชีพนั้นมีกฎหมายหรือข้อกำหนดเรื่องคุณวุฒิหรือใบอนุญาตหรือไม่
ถ้าวุฒิจริงหาย ไม่ต้องทำวุฒิขึ้นใหม่เอง
กรณีเรียนจบจริงแต่เอกสารสูญหาย มีวิธีดำเนินการอย่างถูกต้อง
ตัวอย่างกรณีโรงเรียนเอกชน คู่มือของกระทรวงศึกษาธิการระบุว่า หากโรงเรียนยังเปิดดำเนินการอยู่ ผู้เรียนสามารถติดต่อโรงเรียนที่สำเร็จการศึกษาเพื่อยื่นคำร้องขอเอกสารได้
หากโรงเรียนเลิกกิจการแล้ว จะมีหน่วยงานที่รับผิดชอบหลักฐานการศึกษาตามพื้นที่
ดังนั้น วุฒิหาย ≠ ต้องซื้อวุฒิใหม่
ควรขอเอกสารจากหน่วยงานที่เก็บข้อมูลจริง
อ่านต่อที่ ทำวุฒิใหม่ได้ไหม? วุฒิหายหรือชำรุดต้องทำอย่างไร
วิธีตรวจสอบวุฒิการศึกษาเบื้องต้น
หากเป็นนายจ้างหรือผู้ที่ต้องตรวจสอบเอกสาร ควรใช้กระบวนการที่ถูกต้องและเคารพกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
แนวทางทั่วไปอาจประกอบด้วย
- ตรวจชื่อสถานศึกษา
- ตรวจชื่อหลักสูตร
- ตรวจระดับคุณวุฒิ
- ตรวจปีสำเร็จการศึกษา
- เปรียบเทียบข้อมูลระหว่างวุฒิและ Transcript
- ใช้ระบบตรวจสอบของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเมื่อมี
- ติดต่อสถานศึกษาผ่านช่องทางทางการตามความเหมาะสม
สำหรับคุณวุฒิที่ใช้ในการบรรจุข้าราชการพลเรือน สามารถตรวจข้อมูลหลักสูตรผ่านระบบรับรองคุณวุฒิของสำนักงาน ก.พ. ได้
อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมที่ วิธีตรวจสอบวุฒิการศึกษาว่าเป็นของจริง
ถูกหลอกซื้อวุฒิปลอมควรทำอย่างไร?
หากพบว่าตนเองถูกหลอก สิ่งสำคัญคือ อย่านำเอกสารนั้นไปใช้ต่อ
ควรเก็บหลักฐานที่เกี่ยวข้อง เช่น
- หลักฐานการโอนเงิน
- บทสนทนา
- ชื่อบัญชี
- โฆษณา
- เอกสารที่ได้รับ
และพิจารณาติดต่อเจ้าหน้าที่ตำรวจหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อขอคำแนะนำตามข้อเท็จจริง
กระทรวงศึกษาธิการเคยแนะนำประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากการหลอกลวงรับทำวุฒิปลอมให้แจ้งความต่อเจ้าหน้าที่ตำรวจ
วิธีป้องกันตัวจากเพจรับทำวุฒิ
ควรระวังข้อความโฆษณาที่มีลักษณะ เช่น
- ไม่ต้องเรียน
- ไม่ต้องสอบ
- ได้วุฒิทันที
- มีชื่อในระบบแน่นอน
- รับประกันสมัครงานผ่าน
- ตรวจสอบได้ 100%
- เลือกปีจบได้
- เลือกเกรดได้
ข้อความทางการตลาดไม่ใช่หลักฐานว่าเอกสารนั้นออกโดยสถานศึกษาจริง
ถ้าต้องการวุฒิหรือหลักฐานการศึกษาอย่างถูกต้อง ควรติดต่อสถานศึกษาและหน่วยงานทางการโดยตรง
สรุป วุฒิปลอมคืออะไร?
วุฒิปลอมคือเอกสารที่ทำหรือเปลี่ยนแปลงเพื่อให้บุคคลอื่นเข้าใจว่าผู้ถือเอกสารมีคุณวุฒิการศึกษาที่ไม่ตรงกับข้อเท็จจริง
ความเสี่ยงมีตั้งแต่
- ตรวจสอบไม่ผ่าน
- สมัครงานไม่ได้
- ถูกยกเลิกการจ้างหรือดำเนินการตามระเบียบ
- กระทบการเรียนต่อ
- เสื่อมเสียความน่าเชื่อถือ
- สูญเสียเงินหรือข้อมูลส่วนบุคคล
- เสี่ยงต่อความรับผิดทางกฎหมาย
โดยเฉพาะเรื่องกฎหมาย การปลอมและการใช้เอกสารปลอมเป็นความผิดที่ประมวลกฎหมายอาญากำหนดไว้ และบทลงโทษแตกต่างกันตามประเภทเอกสารและข้อเท็จจริงของการกระทำ
หากเรียนจบจริงแต่เอกสารหาย ควรขอเอกสารใหม่หรือใบแทนจากสถานศึกษาหรือหน่วยงานที่รับผิดชอบ
หากยังเรียนไม่จบ ควรเลือกเส้นทางศึกษาต่อหรือสมัครงานด้วยคุณวุฒิที่มีจริง
วิธีเหล่านี้ปลอดภัยกว่าและไม่สร้างปัญหาที่อาจติดตามมาในอนาคต
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับวุฒิปลอม
วุฒิปลอมคืออะไร?
คือเอกสารที่ทำหรือแก้ไขเพื่อทำให้ผู้อื่นเข้าใจว่าบุคคลมีคุณวุฒิการศึกษาที่ไม่ตรงกับข้อเท็จจริง
วุฒิปลอมใช้สมัครงานได้ไหม?
ไม่ควรใช้ นายจ้างอาจตรวจสอบคุณวุฒิและเอกสารเพิ่มเติม และการนำเอกสารปลอมไปใช้ยังอาจมีความเสี่ยงทางกฎหมาย
ใช้วุฒิปลอมมีความผิดไหม?
การปลอมและใช้เอกสารปลอมมีบทบัญญัติความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา แต่ข้อหาและโทษจริงต้องพิจารณาประเภทของเอกสาร เจตนา และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
แก้ชื่อหรือเกรดในเอกสารเองได้ไหม?
หากข้อมูลผิด ควรให้สถานศึกษาผู้ออกเอกสารเป็นผู้แก้ไขหรือออกเอกสารใหม่ ไม่ควรแก้เอกสารทางการศึกษาเองแล้วนำไปใช้เป็นเอกสารจริง
บริษัทตรวจสอบวุฒิได้หรือไม่?
บริษัทหรือหน่วยงานสามารถมีกระบวนการตรวจสอบคุณสมบัติและเอกสารของผู้สมัครตามความเหมาะสมและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ภาครัฐเองมีแนวทางตรวจสอบคุณวุฒิก่อนบรรจุบุคคลเข้ารับราชการ
Transcript ปลอมตรวจสอบได้ไหม?
สถานศึกษามีข้อมูลผลการเรียนของผู้เรียนอยู่ การแก้เอกสารที่ผู้สมัครถืออยู่ไม่ได้ทำให้ข้อมูลต้นทางของสถานศึกษาเปลี่ยนตาม
วุฒิหายต้องซื้อใหม่ไหม?
ไม่ควรซื้อ หากสำเร็จการศึกษาจริง ให้ติดต่อสถานศึกษาหรือหน่วยงานที่เก็บหลักฐานการศึกษาเพื่อขอเอกสารใหม่หรือใบแทนตามขั้นตอน
เรียนไม่จบแต่ต้องการสมัครงานควรทำอย่างไร?
ควรสมัครงานด้วยวุฒิที่มีจริง หรือศึกษาทางเลือกเพื่อเรียนต่อให้ได้คุณวุฒิที่ต้องการ รวมถึงพัฒนาทักษะและประสบการณ์ที่ตรงกับอาชีพ
ถูกหลอกให้ซื้อวุฒิปลอมทำอย่างไร?
ไม่ควรนำเอกสารไปใช้ เก็บหลักฐานการติดต่อและการชำระเงิน และพิจารณาแจ้งเจ้าหน้าที่ตำรวจหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
สำนักงานกิจการยุติธรรม. ปลอมเอกสาร ใช้เอกสารปลอม มีโทษอย่างไร. กระทรวงยุติธรรม.
กระทรวงศึกษาธิการ. การร้องเรียนปลอมแปลงวุฒิการศึกษา. กระทรวงศึกษาธิการ.
กระทรวงศึกษาธิการ. กกอ. ปรามวุฒิการศึกษาปลอม. กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน. การตรวจสอบคุณวุฒิการศึกษาของบุคคลที่จะบรรจุเข้ารับราชการ. สำนักงาน ก.พ.
สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน. ระบบรับรองคุณวุฒิด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์ e-Accreditation. สำนักงาน ก.พ.
สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดระยอง. คู่มือการให้บริการกรณีวุฒิการศึกษาหาย. กระทรวงศึกษาธิการ.
